Prědny dolnoserbski gódłowy słownik

Ako wukniki by to rad měli: Zběrka tych njeplecnych słow w słowniku, kótare su markěrowane z vulg, derb, pejor abo Schimpfw. Tak gronjone, toś tych wulgarnych, pómjeńšowajucych a gódłowych słow, aby se mjazsobnje zranili.

Ceptarjow njeby to spódobało, slědkoju su wopytali, nam to Serbstwo ako wusoku kulturu wucyś. Starjejšy to zawěsće teke njeby měli to ako dobru ideju.

Mój humor njejo se wjelgin dalej wuwijał wót togo casa, ale něnto mam pśistup do dobrych słownikow, kótaerj su derje rědowane a z kompjuterami k wucytanjeju, som jadnorje do swójeje njegluki zajěł.

How prezentěruju: prědny nimsko-dolnoserbski gódłowy słownik, zawěsće z dosć zmólkami a proznymi flakami. (Serbski Institut jo teke dowólił.)

Pśeto rěc njejo za nic wužytny, gaž njejo móžno radnje šćokaś a mjenjaś! Ale napšawdu, zranjenja a pejoratiwa su systematiske pódreprezentěrowane w słownikach, njeglědajucy togo su normalny źěl rěcy. Snaź toś taka rědowana zběrka móžo pomagaś, rěc lažcej do wšednogo žywjenja zaźěłaś, njedra niźer!

Sćelśo rad pópšawjenja a dodanki. Mě se zda, až wětšyna tych słow njejo pórědnje wóznamjenjony w žrědłach.

Prědne wuslědki

Nadpadnjo, až njedajo rownowagu mjazi słowami za muskich a žeńske. Pokazujo se zasej klasiski problem.

Žeńske se skśiwźuju za swójo śěło, seksualitu a swójo starstwo. Wóni su njerěšne, njewótwardowane abo njerozymne. Dajo wjelerakosć gódłow, kótarež se na žeńskece rodne organy póśěguju.

Muske napśeśiwo tomu maju słaby charakter, su gropjeńcy, njekubłancy a alkoholoju pśichylone. Za rozwólnika a lubkowarje dajo wósebnje wjele słow.

Woglědaš-li sebje wósobowe pomjenjenja pó žrědłowych a cilowych aspektach, buźo wobraz hyšći tšochu jasnjej (pśirědowanje som manuelnje cynił, grafiku som gótował z Claude Code):

W słowniku dominěruju jasnje maskulina, jadnorje se z sufiksom "–aŕ" abo "-ak"/"-nik" jadnaŕ wucynijo.

Muske se togodla wósebnje cesto ako jadnajuce kritizěruju, dokulaž něco wopacnje gótuju. Te ako "direktnje" markěrowane słowa wopisuju zaźaržanje, ako n.pś. žeńskaŕ, póžednik, rozwólnik. Zwěrjeta su kózoł, baran, byk – anatomija njejo na prědnem městnje.

Gaž sebje žrědłowy aspekt "śěło" raz woglědajoš, su muske ryjny abo maju wjelike jaja – pótakem su skerjej nješkódne. Skśiwźenja za žeńske póśěguju se cesto na rodne organy, kótarež se pótom ned na ceły luź póśěgujo. Baznawa funkcioněrujo pó samskem principje, jano pśez wokołodrogi pśedmjata. Se zda, až žeńske su skerjej ako objekt zawupytnjone. W nimskej rěcy jo rowno tak.

Jano mała licba słowow pokazujo se ako pórik, źož dajo muskecu a žeńskecu formu.

Tak daloko gótowy ceło quick & dirty!

Dalšne zajmne pšašanja by byli: Slěduju słowa pśecej gramatiski genus za wobej roźe ? Z nimšćiny póžycony luder na pśikład mógu za muskego a žeńsku wužywaś.

Wjele nimske słowow dajo? Nadpadnju pśikłady ako hunt abo afeńc.

Dajo pódobnosći ze susednymi słowjańskimi rěcami? Źo su źěry, za co słowka njedajo?

Na kóńcu pak njejo jasne, lěc to pokazujo rěcnu realitu zachadnosći abo snaź teke nastajenje muskecych awtorow. W zjawnych korpusach njejsu toś te słowa namakane, pótakem njejo móžno, njewótwisujucy pśespytowaś.

Kak słownik jo pśigótowy

Njamógu derje programěrowaś (jano pitšku), som wjelgin źěkowny, až dajo "Claude Code". Toś ten rěd jo mě wjelgin pomagał, Dolonserbsko-nimski słownik (Starosta) a Nimsko-dolnoserbski słownik pśepytaś:

• pytanje za "vulg", "pejor", "Schimpfw" atd.,
• inwersne pytanje za typiskimi nimskimi gódłami a skśiwźenjami,
• pytanje w pśikładnych sadach za formulacije ako "du [lemma]!" abo "ti [lemma]!",
• pytanje za słowa z kóńcowkami ako na pśikład "-ak", "-aŕ", "-awa", "-ańc".

To wšykno jo pśišło do datoweje banki JSON, z kótarejež jo jadnory skript HTML generěrował. Zawěsće hyšći słowa felouju. Jadnučku wěstu metodu, wšykne gódła wuslěźiś, by 84.000 zapiski w DNW a 20.000 zapiski w Starostu systematiski pśekliknuś. Nic cele njemóžno: Gaž se za kuždy zapisk sekundu casa dajoš, by to za něźi 29 góźin dojśpili.

Pśidank: Clemens Schmidt Serbskego Rozgłosa MDR jo mě na to pokazał, až jo Bogumił Šwjela južo raz „zapis dolnoserbskich gódłow“ wuźěłał.Mě se zda, až jadna se pak pśi rukopisnych cedlikach z jogo derbstwa skerjej wó lisćinu směšnych mjenjow. Take ako źinsa teke hyšći na jsy dajo, gaž luźe powědaju wó „Püppchen“, „Šrott-šulce“ abo „Ölbaron“.