Apropos serbski nawuknuś z modernymi metodami. Jadna centralna ideja jo „rozmějucy input“: Płaśi, chabź w głowje z kopicu materiala futrowaś, aby njewědobnje rěcne pšawidła treněrował. To groni, tak wjele ako jo móžno w serbskej rěcy cytaś, słuchaś abo glědaś.
Ako jo derje znate, njedajo taku kopicu dolnoserbskich filmow abo serijow. Pópšawem mamy jano pór krotke filmy a mjasecne wusćelanje „Łužyca“ w RBB. Za wuknjecych dolnoserbskego program pak ma wjeliki brach – jo jano nimski pódtitelowany.
Gabriel Wyner, awtor knigłow „Fluent Forever“, swójim engelskorěcnym cytarjam problem tak rozkładujo:
DVDje filmow a serijow maju zwětšego pódtitele w engelšćinje abo w cilowej rěcy – dajśo je lubjej pšec. Problem jo: Cytanje jo nam lažčej ako pśipósłuchanje. My pśiwzejomy z wócyma wěcej ako z wušoma, a jolic pódtitelowane, treněrujomy lěbda našo słyšanje. Film z engelskimi pódtitelami bywajo ilustrěrowane tšojenko z cuzorěcnym pśewóźenim – za naše zaměry to nic njepśinjaso. Se wě, słyšyš snaź někotare góźiny francojšćiny abo špańšćiny, ale napšawdu nic njepśisłuchajoš. Město togo cytaš jadnanje.
Wupomaganje
Se wě, jo móžno, ruku abo kus papy pśed monitorom abo telewizorom źaržaś. Źo pak teke pitśku lěpjej.
- Wóloduj aktualne (abo stare) wudaśe wusćelanja via MediathekViewWeb
- wótcyn dataju z VLC,
- wužyj „View > Video Effects“ (Cmd+E/Mac) abo „Tools > Effects and Filters“ (Strg+E/Windows),
- wótrězni dolne 200 pikselow („Crop“).
Taka wokołodroga jo jano trjebna, dokulaž njejsu implementěrowali techniske standarty. Lětźasetki dłujko jo cele normalnje, pódtitule w kuždej rěcy wót- abo zašaltowaś. Až tako drogotki ako rědki filmowy material z zašćěpjonym tekstom póśěgnjo, njamógu rozměś.
Rěcna njerownosć
Nic jano technika, teke ceły koncept pódtitelowanja mě góri. Pśeto zasej raz nimšćina jo normalnosć a stoj nad dolnoserbskej rěcy. Musy to tak byś za dolnoserbski program? Gaž se rozgranjaju z nimskorecnymi, njedodaju žedne pódtitelow, ale kuždy cuzorěcny krydnjo jano nimske pódtitule.
Mě se zda, Dolnoserby mógu to teke ako póniženje rozměś: Hyšći we swójskich medijach musyśo se nimšćinje wuchyliś!
